Het maakt niet uit wat voor tekst je schrijft. Begrijpelijke taal is belangrijk. Dat geldt voor elke vacaturetekst, elke webtekst en elk e-mailbericht. Iedereen heeft een eigen schrijfstijl en tone of voice. Dus hoe zorg je ervoor dat mensen jouw tekst van begin tot eind makkelijk lezen? Ontdek welke factoren hierbij een rol spelen. Zo schrijf jij in de toekomst alleen nog teksten die prettig leesbaar zijn.

Hoe kijkt ons brein naar een tekst?

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar hoe mensen een tekst lezen. Zo concludeerde de Nielsen Norman Group dat de meeste online lezers een tekst lezen in een F-vorm. De eerste 2 paragrafen lees je over het algemeen volledig. Hoe verder je in een tekst komt, hoe meer je gaat scannen. Daarnaast is het zo dat we de informatie die we als eerste lezen het beste onthouden. Waarom? We hebben een beperkte hoeveelheid ruimte in ons kortetermijngeheugen. Daarom slaan we de informatie die als eerste binnenkomt het beste op.

Tip: maak het de lezer makkelijk. Ons brein doet namelijk het liefst zo min mogelijk moeite. Zorg ervoor dat de kernboodschap in de eerste of tweede alinea staat. En zorg voor tussenkoppen die de lezer nieuwsgierig maken.

Schrijf op B1-niveau

Gebruik vooral B1-woorden. Dit maakt de tekst voor iedereen, ongeacht niveau, makkelijk leesbaar. Zorgen dat elk woord B1 is? Dat is niet nodig. Het gaat om de balans. Als je een moeilijke vakterm of jargon gebruikt, kan je dit benoemen. ‘We leggen deze term even voor je uit.’ Op deze manier zorg je ervoor dat de lezer zich begrepen voelt. Een handige tool om het niveau van je geschreven tekst te achterhalen is de accessibility leesniveau tool.

Processing fluency bepaalt het gemak waarmee een lezer informatie verwerkt. Het geeft inzicht in hoeverre de lezer van een tekst de boodschap interpreteert zoals jij bedoelde. Dit kan te maken hebben met de lay-out van de tekst, het lettertype en het gebruik van jargon. Het blijkt dat als de lezer een tekst makkelijk begrijpt, deze ook positiever tegenover de boodschap staat. Het gebruik van jargon of moeilijke woorden om indruk te maken op de lezer heeft dus een negatief effect en is juist af te raden.

Jip-en-Janneketaal

Als we het hebben over Jip-en-Janneketaal begrijpen mensen niet altijd wat dit is. Tijd om dit op te helderen. Het schrijven in Jip-en-Janneketaal heeft niets te maken met het schrijven voor een jong publiek. Jip-en-Janneketaal heeft vooral te maken met de zinslengte en de woorden die je gebruikt. Uit onderzoek blijkt dat Annie M.G. Schmidt zinnen schreef van gemiddeld 6 woorden per zin. De woorden zelf hadden gemiddeld 4 letters. Het is slim om je bewust te zijn van het effect van de zinslengte. De ideale zin in een tekst heeft gemiddeld tussen de 15 en 20 woorden.

Tip: gebruik de Jenga-schrijftechniek om onnodig lange zinnen tegen te gaan. Deze techniek zorgt ervoor dat jouw tekst zo kort mogelijk is. Je schrijft dan eerst je tekst en kijkt daarna welke woorden of zinnen overbodig zijn.

Zinnen met elkaar verbinden

Het is goed om (iets) langere en korte zinnen af te wisselen. Dit verbetert de leesbaarheid. Het gebruik van verbindingswoorden of signaalwoorden is een goede manier om zinnen met elkaar te verbinden. Voorbeelden van verbindingswoorden zijn: en, ook, verder, bijvoorbeeld, daarnaast, bovendien, vervolgens en ten slotte. Genoeg opties om de zinnen aan elkaar te koppelen. Dit zorgt voor een natuurlijke leesflow, waardoor de lezer sneller de context van de alinea begrijpt.

Kan een tekst te simpel zijn?

Natuurlijk doe je voor het schrijven onderzoek naar jouw doelgroep. Maar hoe schrijf je voor een doelgroep met een hoger leesniveau? Henk Pander Maat deed onderzoek naar of een tekst te simpel kan zijn. Uit het onderzoek blijkt dat de eenvoud van een tekst kan leiden tot een positiever beeld van de schrijver. Oppenheimer laat zien dat in een onderzoek (2006) met studenten van Stanford, een meer ingewikkelde schrijfstijl geen intelligentere indruk maakte. Met begrijpelijke taal kom je juist vriendelijker over. Ook blijkt uit zijn onderzoek dat mensen met een hoger niveau daar zelfs gevoeliger voor zijn. Je kan dus wel stellen dat iedereen, ongeacht het leesniveau, baat heeft bij een tekst die begrijpelijk geschreven is.

Zet visuele kenmerken in

Daarnaast benoemden we al even dat de lay-out van een tekst belangrijk is. Als mensen informatie consumeren, gebeurt dit vaak met tekst, beeld en geluid. Vooral de jongere generatie vindt het moeilijk om zich te focussen op lange lappen tekst. Dit is ook de reden waarom begrijpelijke taal zo belangrijk is. Net als de lay-out van de tekst. We willen niet dat de lezer afhaakt door hoe de tekst er uitziet. Het gebruik van tussenkopjes, witregels, kaders, opsommingen en alinea’s (die niet te lang zijn) speelt hierbij een belangrijke rol. Beeld heeft invloed op de begrijpelijkheid. Zorg dus voor een overzichtelijke tekst.

Veel elementen in 1 tekst

Kort samengevat is een goede tekst schrijven een vak apart. Er komt veel bij kijken. Stiekem nog veel meer dan in deze tekst staat beschreven.

Teveel theorie om te onthouden en toe te passen? Te weinig tijd? Of ben je het gewoon zat om zelf je teksten te schrijven? Onze schrijvers buigen zich met plezier over jouw tekstvraag.