Op taalniveau B1 schrijven, dat doen we als tekstschrijvers veel. Want dat is het niveau waarop de meeste mensen goed snappen wat er staat. Nee, dat hoeft geen jip-en-janneketaal te zijn. Ook schrikt het theoretisch opgeleide mensen niet af, blijkt uit onlangs verschenen onderzoek. Begrijpelijk schrijven is belangrijk. In dit artikel leggen we je uit waarom.

‘Een courante schrijftrant is allesbehalve bagatel. Een artikel ter adstructie van deze propositie.’

Adstructie, bagatel, courant: zomaar een greep uit de grabbelton van zeldzaam ingewikkelde woorden. Als je van taal houdt, is dat heerlijk. Alleen weet niet iedereen wat ze betekenen. Ook zinnen met complexe constructies kunnen in de ogen van een literaire liefhebber een geweldig genot zijn. Mits goed geschreven natuurlijk. Erg inclusief en duidelijk is het natuurlijk niet.

Wat is begrijpelijk schrijven?

Begrijpelijk schrijven betekent schrijven op een taalniveau waarop de meeste mensen snappen wat je wil zeggen. Dat is taalniveau B1. Maar wat houdt dat in? Om iemands taalniveau gemakkelijker te bepalen, stelde de Raad van Europa het Gemeenschappelijk Europees referentiekader op. Hierin benoemen ze 6 niveaus, van A1 tot C2. Als je net een nieuwe taal leert, begin je bij A1. Als je de taal goed beheerst, zit je op C2-niveau. B1-niveau hangt daar dus ongeveer tussenin. Mensen op dit niveau hebben vaak moeite met lange zinnen, uitdrukkingen en gezegden, ouderwetse woorden en vaktermen. Om begrijpelijk te schrijven, probeer je dat zoveel mogelijk te voorkomen. Taalniveau B1 lijkt eigenlijk een beetje op spreektaal. Het is dus niet kinderlijk, maar vooral duidelijk en helder.

Dus niet:
‘Gedurende de periodieke bilaterale beraden is noch het in gebruik nemen, noch het in de vergaderruimte aanwezig zijn van elektronische apparaten toegestaan.’

Maar:
‘Tijdens de 1-op-1-gesprekken mag je je telefoon niet bij je hebben.’

Waarom zou je op taalniveau B1 schrijven?

Als je een vacature, nieuwsbrief of mededeling schrijft, probeer je informatie over te brengen aan de lezer. Als een deel van de lezers jouw tekst niet (goed) begrijpt, sluit je mensen uit. Je bereikt daardoor minder mensen dan mogelijk is. Dat is zonde, want je wil jouw informatie aan een zo breed mogelijk publiek vertellen. Daarom schrijft bijvoorbeeld de Nederlandse overheid de afgelopen jaren hun teksten op B1-niveau. Zo begrijpen ook niet-Nederlandse inwoners hoe ze kinderbijslag aanvragen, of hoe ze een boete terugbetalen.

Het geldt ook voor arbeidsmarktcommunicatie. Voor veel banen is het helemaal niet nodig om perfect Nederlands te spreken. Door een te ingewikkelde vacaturetekst te schrijven, loop je de kans om jouw ideale kandidaat te missen.
Vaak denken vacaturehouders dat je hoogopgeleide mensen afschrikt door simpel te schrijven. Een onderzoek uit het Tijdschrift voor Taalbeheersing toont aan dat dit niet zo is. Het blijkt dat hogeropgeleiden simpele teksten ook fijner vinden om te lezen en dat simpele teksten vriendelijker overkomen. Ze concluderen dat eenvoudig taalgebruik beter is voor het begrip en de waardering van een tekst. Ongeacht het opleidingsniveau van de lezer.

Tips om begrijpelijk te schrijven

Begrijpelijk schrijven klinkt makkelijker dan het is. Je moet jezelf verplaatsen in je doelgroep. Ook is het belangrijk om te weten welke woorden B1 zijn en welke beslist niet. Communicatief? Niet B1. Flexibel? Ook niet. Veel ‘normale’ woorden zijn te moeilijk voor de meeste mensen. Dat is in het begin best even wennen. Daarom zijn hier 5 tips om schrijven op B1-niveau makkelijker te maken:

1. Schrijf doelgericht
Schrijf alleen de informatie op die belangrijk is. Schrap alles wat niet relevant is.

2. Gebruik zo weinig mogelijk vaktermen
Vaktermen zijn voor buitenstaanders vaak te onduidelijk. Gebruik liever een gangbaar alternatief of leg het in begrijpelijke taal uit.

3. Gebruik geen gezegdes
Niet-Nederlandse mensen snappen gezegdes vaak niet goed. Het is daarom beter om duidelijk te schrijven wat je bedoelt.

4. Wees concreet
Gebruik geen woorden die meerdere of onduidelijke betekenissen hebben.

5. Gebruik steeds dezelfde woorden
Als schrijver gebruik je synoniemen om je tekst creatiever te maken. Om begrijpelijk te schrijven doe je dit juist niet.

Als je deze 5 tips toepast, schrijf je al een stuk begrijpelijker.

“Is dit B1?”

Gratis bonustip: als je jezelf bij sommige woorden nu afvraagt of het B1 is, gebruik dan deze handige zoektool van LVE en Klinkende Taal: Is het B1? Dit is een database waarin je gemakkelijk opzoekt of bijvoorbeeld ‘routine’ en ‘faciliteren’ wel begrijpelijk zijn voor genoeg mensen. Daarmee is de vraag ‘is dit B1?’ vanaf nu écht verleden tijd.

Teveel theorie om te onthouden en toe te passen? Te weinig tijd? Of ben je het gewoon zat om zelf je teksten te schrijven? Onze schrijvers buigen zich met plezier over jouw tekstvraag.